1.4923-smeedstukken (X22CrMoV12-1) voor stoomturbines en bouten bij hoge temperatuur
1.4923 is een kruipvast 12%-chroomstaal, gelegeerd met molybdeen en vanadium. Wij leveren deze kwaliteit vrijvormgesmeed en veredeld, met EN 10204-certificaat, als as, schijf of ring.
Toepassingen
Toepassing in turbines, ketels en reactortechniek
Vanadium verhoogt de kruipsterkte (creep strength) van 1.4923: onder spanning bij hoge temperatuur blijft het staal jarenlang vormvast. Het laat zich goed smeden, en stoom tast het weinig aan. Daardoor is het een standaardstaal geworden in onder meer:
Componenten voor stoomturbines
Bouten, tapeinden en moeren voor hoge temperatuur
Onderdelen voor drukvaten en stoomketels
Reactortechniek
Lucht- en ruimtevaart
Toestand kiezen
QT1, QT2 of 1.4922: wat hoort op jouw tekening?
Bij deze kwaliteit komt het op twee keuzes aan: in welke veredelde toestand u het staal bestelt, en welk werkstofnummer op uw tekening thuishoort. Samen bepalen ze wat er op uw order komt te staan.
QT1 voor drukapparatuur
Valt uw onderdeel onder de drukapparatuurrichtlijn (PED), dan is de keuze eenvoudig: u bestelt QT1. De datasheet laat voor drukapparatuur immers alleen deze toestand toe, zodat u aan de veilige kant zit.
QT2 als sterkte voorop staat
Van de twee veredelde toestanden heeft QT2 de hogere sterkte, terwijl QT1 breder toepasbaar blijft. Draait uw ontwerp vooral om rekgrens en treksterkte en valt het niet onder de PED, dan komt QT2 in aanmerking.
1.4922 als de tekening dat voorschrijft
Het verwante 1.4922 (X20CrMoV11-1) is eveneens een 12%-chroom-molybdeen-vanadiumstaal, maar het valt onder andere normen: EN 10222-2 en VdTÜV-Werkstoffblatt 110. Zonder meer uitwisselbaar zijn de twee niet. Kijk dus goed welk werkstofnummer uw tekening noemt.
Notatie
1.4923 en X22CrMoV12-1: aanduidingen en normen
Werkstofnummer en EN-kortnaam duiden hetzelfde staal aan. Zet ze op tekening en order samen met de gevraagde toestand, +QT1 of +QT2.
Vóór EN 10269 viel deze kwaliteit onder DIN 17240. Op een oudere tekening kan die norm dus nog staan.
| Aanduiding | Waarde |
|---|---|
| Werkstofnummer (W.nr.) | 1.4923 |
| EN-kortnaam | X22CrMoV12-1 |
| Norm | EN 10269, EN 10302 |
| Oudere norm | DIN 17240 |
| Verwant | 1.4922 X20CrMoV11-1, vroeger X20CrMoV12-1 |
| Leveringstoestand | +QT1, +QT2 |
Normwaarden
1.4923 in cijfers: legering en sterkte
Legeringselementen
| Element | Massa-% (EN 10269) |
|---|---|
| Koolstof (C) | 0,18 – 0,24 |
| Silicium (Si) | ≤ 0,50 |
| Mangaan (Mn) | 0,40 – 0,90 |
| Fosfor (P) | ≤ 0,025 |
| Zwavel (S) | ≤ 0,015 |
| Chroom (Cr) | 11,00 – 12,50 |
| Nikkel (Ni) | 0,30 – 0,80 |
| Molybdeen (Mo) | 0,80 – 1,20 |
| Vanadium (V) | 0,25 – 0,35 |
Sterkte per veredelde toestand
| Toestand | Rp0,2 min. (MPa) | Rm (MPa) | A min. (%) | Typisch Rp0,2 / Rm (MPa) |
|---|---|---|---|---|
| QT1 | 600 | 800 – 950 | 14 | 675 / 880 |
| QT2 | 700 | 900 – 1050 | 11 | 800 / 960 |
Minima uit EN 10269 (tot Ø 160 mm); typische waarden uit een datasheet. Voor de QT2-minima van rekgrens en rek noemen bronnen afwijkende getallen; de editie van EN 10269 op uw order is leidend. Afkortingen: Rp0,2 = rekgrens, Rm = treksterkte, A = rek.
Warmtebehandeling
Van smeedtemperatuur tot ontlaten
Opwarmen
We warmen het blok eerst rustig op tot circa 850 °C, zonder het te forceren. Pas daarna laten we de temperatuur sneller oplopen, naar 1150 tot 1180 °C.
Smeden en afkoelen
We vervormen het blok in het temperatuurgebied van 1180 tot 950 °C. Na het smeden koelt het langzaam af, in een oven of in droge as.
Harden
Voor de veredeling harden we het stuk bij 1020 tot 1070 °C, met lucht, olie of polymeer als afschrikmiddel.
Ontlaten tot QT1 of QT2
Zo snel mogelijk na het harden ontlaten we het stuk, telkens ten minste 2 uur.
Spanningsarmgloeien
Wordt spanningsarmgloeien gevraagd, dan ligt de temperatuur tussen 600 en 680 °C.
Keuring
Keuring per smeedstuk
Smeden, veredelen, nabewerken en testen vallen onder één verantwoordelijke instantie. Ieder smeedstuk in 1.4923 krijgt bovendien zijn eigen proeven: een trekproef en een hardheidsmeting bevestigen samen dat QT1 of QT2 is bereikt, terwijl spectraalanalyse de samenstelling controleert. Na het voordraaien onderzoeken we de doorsnede ultrasoon; het voorgedraaide oppervlak maakt dat onderzoek mogelijk.
Het vertrekpunt is levering volgens EN 10269, ook voor toepassing onder de PED. Levering volgens toelatingen als AD 2000 is eveneens mogelijk. Alle keuringen en certificaten die daarbij spelen, vindt u onder kwaliteitsborging.
Specificeren
1.4923 specificeren en bestellen: veelgestelde vragen
Is één smeedstuk in 1.4923 te bestellen?
Ja, u kunt ook één exemplaar of een beperkte reeks in 1.4923 bestellen. Vrijvormsmeden werkt zonder matrijs, dus er zijn geen gereedschapskosten die u over veel stuks moet terugverdienen. Geef in uw aanvraag door hoeveel stuks u wilt, in welke vorm en in welke toestand. U ontvangt dan een prijsopgave met levertijd.
Bestaat er een Amerikaans equivalent van X22CrMoV12-1?
Nee, een Amerikaanse kwaliteit die precies overeenkomt, is er niet. Vergelijkingstabellen noemen soms AISI 422 (UNS S42200). Die kwaliteit bevat echter 0,9 tot 1,3% wolfraam en wordt elders gekoppeld aan 1.4935 (X20CrMoWV12-1). Noemt uw tekening een ASTM-kwaliteit, dan spreken we vooraf met u af welke specificatie leidend is.
Waarin verschillen QT1 en QT2?
QT1 en QT2 verschillen in de ontlaattemperatuur na het harden, en daardoor in rekgrens, treksterkte en rek. EN 10269 noemt voor QT1 een ontlaattemperatuur van 680 tot 740 °C. Voor QT2 is dat 660 tot 720 °C. Welke toestand u bestelt, volgt uit de sterkte die uw ontwerp vereist en uit de regelgeving die voor het onderdeel geldt.
Tot welke temperatuur is 1.4923 bruikbaar?
De toelaatbare bedrijfstemperatuur van 1.4923 volgt uit de sterkte die het staal bij die temperatuur nog heeft. Volgens datasheets is het zunderbestendig (bestand tegen oxidatie bij hoge temperatuur) tot 600 °C, maar dat getal is geen toelaatbare bedrijfstemperatuur. Hoe warmer, hoe lager de rekgrens; EN 10269 kent daarvoor minima bij verhoogde temperatuur. Belast u het onderdeel langdurig, dan tellen ook de kruipwaarden.
Staat 1.4923 in het voorraadprogramma?
1.4923 staat in het voorraadprogramma, bij de kruipvaste en hittebestendige kwaliteiten. Dat betekent niet dat elke diameter direct beschikbaar is. Geef daarom de diameter en de lengte door die u nodig hebt. Uit de offerte blijkt dan of voorraadmateriaal bruikbaar is of dat we een nieuw stuk smeden.
Is X22CrMoV12-1 te lassen?
Ja, maar alleen volgens een strikte lasprocedure. Vóór het lassen warmt u het onderdeel voor tot 400 à 450 °C; de tussenlaagtemperatuur ligt tussen 400 en 500 °C. Laat de temperatuur na het lassen langzaam zakken naar 100 à 150 °C. Ontlaat het onderdeel daarna ten minste 4 uur bij 740 tot 780 °C, opnieuw met trage afkoeling. Ontwerpt u het onderdeel als één smeedstuk, dan zijn deze stappen niet nodig.
Is dit staal roestvast?
X22CrMoV12-1 is slechts in beperkte mate roestvast. Het chroomgehalte ligt rond 12% en de PRE (maat voor de weerstand tegen putcorrosie) rond 14 tot 16. Water en een landelijke of stedelijke atmosfeer verdraagt het staal, mits chloriden en zouten ontbreken. Andere corrosieve media verdraagt het minder door het relatief lage chroomgehalte. Bevat de omgeving chloriden, kies dan een ander roestvast staal.
Welke normwaarden gelden boven Ø 160 mm?
Boven Ø 160 mm spreken we de mechanische eigenschappen vóór de order met u af, omdat EN 10269 de minima tot die diameter vastlegt. Voor een dikkere as, schijf of ring bepalen we daarbij ook waar de teststukken uit het smeedstuk komen. Zo staat op de order al vast wat het certificaat straks moet aantonen.
Welk certificaat hoort bij 1.4923 voor drukapparatuur?
Het gebruikelijke document is het 3.1-certificaat volgens EN 10204. Verlangt uw aangemelde instantie een keuring door bijvoorbeeld TÜV of Lloyd's Register, dan wordt het een 3.2-certificaat. Bij de afname kunnen ook inspecteurs aanwezig zijn die u of uw eindklant afvaardigt. Proeven en afname sluiten aan op de regelgeving of toelating die u in de aanvraag noemt.
Hoe lang duurt het voordat het smeedstuk klaar is?
Kwaliteit, gewicht, afmetingen en bewerkingsgraad van het stuk bepalen de levertijd van het smeedstuk. We plannen smeden en veredelen vooraf in. Zware stukken met afname door een externe instantie hebben meer tijd nodig. De offerte noemt een termijn die bij uw order past.
Uw 1.4923-onderdeel: prijs en levertijd
Stuur gerust uw tekening of leg uw vraag voor: bel +31 (0)85 773 7470 of mail naar info@rdforgings.com. Wij zijn gevestigd in Dongen.
Tekening en afmetingen
Toestand QT1 of QT2
Bedrijfstemperatuur en certificaat
Gewenste levertijd
Offerte aanvragen
Laat uw gegevens achter, wij nemen snel contact met u op.